13-11-2026
շունտավորում, սրտի շունտավորում, աորտոկորոնար շունտավորում, ԱԿՇ, սրտի իշեմիկ հիվանդություն, սրտային վիրաբուժություն, Երևան, Բեսթ Լայֆ
Սրտի կորոնար զարկերակների շունտավորումը՝ աորտոկորոնար շունտավորումը (ԱԿՇ), վիրահատական միջամտություն է, որի նպատակն է վերականգնել սրտամկանի արյունամատակարարումը՝ շրջանցելով կորոնար զարկերակների նեղացած կամ խցանված հատվածները։
Կորոնար զարկերակները սրտամկանը մատակարարում են թթվածնով և սննդանյութերով հարուստ արյունով։ Աթերոսկլերոզի հետևանքով այդ անոթներում կարող են առաջանալ աթերոսկլերոտիկ վահանիկներ, որոնք նեղացնում կամ փակում են անոթի լուսանցքը՝ սահմանափակելով արյան հոսքը դեպի սիրտ։
Հիմնական փաստեր
Սրտի կորոնար զարկերակների շունտավորումը կարող է ցուցված լինել հետևյալ դեպքերում՝
Վիրահատության անհրաժեշտությունը որոշվում է անհատապես՝ հաշվի առնելով բուժառուի ընդհանուր առողջական վիճակը, կորոնար զարկերակների ախտահարման աստիճանը և սրտի ֆունկցիան։
Վիրահատության ընթացքում բուժառուի սեփական անոթներից՝ սովորաբար ներքին կրծքային զարկերակից, ճաճանչային զարկերակից կամ ոտքի մեծ ենթամաշկային երակից, վերցվում են փոխպատվաստուկներ (շունտեր)։ Դրանք կարվում են այնպես, որ արյունը կարողանա շրջանցել կորոնար զարկերակների նեղացած կամ խցանված հատվածները և հասնել սրտամկանին։
Գոյություն ունեն վիրահատության անցկացման երկու հիմնական եղանակ՝
Ավանդական շունտավորում՝ արհեստական արյան շրջանառության կիրառմամբ։ Այս մեթոդի ժամանակ սիրտը ժամանակավորապես կանգնեցվում է, իսկ սրտի և թոքերի աշխատանքն ապահովում է արհեստական արյան շրջանառության սարքը։
Շունտավորում աշխատող սրտի վրա (Off-pump CABG)։ Այս մեթոդի ժամանակ վիրահատությունը կատարվում է առանց սրտի կանգնեցման և արհեստական արյան շրջանառության սարքի կիրառման։ Սիրտը շարունակում է բաբախել, իսկ վիրահատվող հատվածը կայունացվում է հատուկ սարքավորումների միջոցով։
Մեթոդի ընտրությունը կախված է բուժառուի վիճակից, կորոնար զարկերակների ախտահարման առանձնահատկություններից և վիրաբուժական ցուցումներից։
Կորոնար զարկերակների նեղացումները կարող են բուժվել նաև ստենտավորմամբ, որն ավելի քիչ ինվազիվ է և թույլ է տալիս ավելի արագ վերականգնվել։ Մի քանի զարկերակներ կամ ձախ գլխավոր կորոնար զարկերակն ընդգրկող բարդ ախտահարման դեպքում, հատկապես շաքարային դիաբետ կամ սրտի նվազած ֆունկցիա ունեցող բուժառուների մոտ, շունտավորումը հաճախ ապահովում է ավելի երկարատև արդյունք։
Վիրահատության և ստենտավորման միջև ընտրությունը կատարում է սրտի թիմը՝ սրտային վիրաբույժներն ու սրտաբանները, հաշվի առնելով կորոնարոգրաֆիայի արդյունքները, սրտի ֆունկցիան, ուղեկցող հիվանդությունները և բուժառուի նախընտրությունները։
ԱԿՇ-ն խոշոր վիրահատություն է, և ինչպես սրտի ցանկացած վիրահատության դեպքում, հնարավոր են բարդություններ՝ արյունահոսություն, վերքի կամ կրծոսկրի վարակ, սրտի ռիթմի խանգարումներ (առավել հաճախ՝ նախասրտերի ժամանակավոր ֆիբրիլյացիա), ինսուլտ, երիկամների ֆունկցիայի խանգարում, իսկ որոշ բուժառուների մոտ՝ հիշողության կամ ուշադրության ժամանակավոր վատթարացում։
Անհատական ռիսկը կախված է տարիքից, սրտի ֆունկցիայից և ուղեկցող հիվանդություններից, ինչպիսիք են շաքարային դիաբետը, երիկամների կամ թոքերի հիվանդությունները։ Վիրաբուժական թիմը գնահատում է այս գործոնները վիրահատությունից առաջ և քննարկում դրանք բուժառուի հետ։
Վիրահատությունից հետո բուժառուն գտնվում է բժշկական հսկողության ներքո։ Վերականգնման տևողությունը կախված է վիրահատության ընթացքից, բուժառուի ընդհանուր առողջական վիճակից և առկա ուղեկցող հիվանդություններից։
Բժշկի ցուցումներին հետևելը, նշանակված դեղորայքի պատշաճ ընդունումը, ֆիզիկական ակտիվության աստիճանական վերականգնումը և հետվիրահատական վերականգնողական ծրագրերին մասնակցությունը կարևոր նշանակություն ունեն վիրահատության արդյունքների համար։
Վիրահատությունը սովորաբար տևում է 3–6 ժամ՝ կախված շունտերի քանակից և կիրառվող մեթոդից։
Ներքին կրծքային զարկերակից պատրաստված շունտերը բուժառուների մեծ մասի մոտ անցանելի են մնում 10 և ավելի տարի, իսկ երակային շունտերը միջինում ավելի շուտ են նեղանում։ Առողջ ապրելակերպը և նշանակված դեղերի, հատկապես խոլեստերինն իջեցնող և հակաթրոմբոցիտային դեղերի ընդունումն օգնում են, որ շունտերն ավելի երկար ծառայեն։
Այո։ Շունտավորումը վերացնում է զարկերակների նեղացման հետևանքները, բայց ոչ բուն հիվանդությունը։ Ծխելուց հրաժարվելը, առողջ սնունդը, կանոնավոր ֆիզիկական ակտիվությունը, ինչպես նաև զարկերակային ճնշման, խոլեստերինի և արյան մեջ շաքարի մակարդակի հսկողությունն անհրաժեշտ են շունտերը և մյուս կորոնար զարկերակները պաշտպանելու համար։
Պարզելու համար, թե արդյոք շունտավորումը ձեզ համար համապատասխան բուժում է, գրանցվեք խորհրդատվության «Բեսթ Լայֆ» բժշկական կենտրոնի Սրտային վիրաբուժության ծառայությունում՝ +374 (12) 80 80 08։
Աղբյուրներ
13-11-2026
շունտավորում, սրտի շունտավորում, աորտոկորոնար շունտավորում, ԱԿՇ, սրտի իշեմիկ հիվանդություն, սրտային վիրաբուժություն, Երևան, Բեսթ Լայֆ
12-11-2026
էլեկտրասրտախթանիչ, պեյսմեյքեր, սրտի ռիթմի խանգարում, առիթմիա, սրտաբանություն Երևան, Բեսթ Լայֆ